Lekki pojazd akumulatorowy oparty na tramwaju KT8D5R.N2, zmodernizowanej wersji znanego typu KT8D5 z obniżonym, bezbarierowym środkowym segmentem, pierwotnie kursował od 1990 roku w Brnie. Po gruntownej przebudowie umożliwiającej eksploatację na infrastrukturze kolejowej pojazd otrzymał nazwę LENKA (Lehké Elektrické Nabíjecí Kolejové vozidlo AŽD) oraz oznaczenie numeryczne 90 54 7 499 001-7.
„W ramach przebudowy środkowy wagon tramwaju został przekształcony w pomieszczenie techniczne, w którym zainstalowano akumulator o pojemności 192 kWh. Dzięki temu kolejowy tramwaj powinien przejechać na jednym ładowaniu około 80 kilometrów z prędkością do 60 km/h. Częścią modyfikacji była również zmiana okablowania elektrycznego, instalacja rozdzielnicy technicznej, systemów niezbędnych do zasilania akumulatorowego, urządzeń klimatyzacyjnych w komorach akumulatorowych oraz systemu informacyjnego. Pojazd został wyposażony w elementy zgodne z wymogami ruchu kolejowego, takie jak nowe reflektory, światła sygnalizacyjne i tylne, dwutonowe sygnały dźwiękowe, system kontroli czujności, technologie komunikacyjne oraz anteny dla systemów GSM-R i 5G,” wyjaśnia Jan Hula, kierownik projektu w firmie AŽD.
Ważnym elementem projektu było również dostosowanie wózków do ruchu kolejowego. Pierwotne obręcze tramwajowe zostały zastąpione obręczami kolejowymi o odpowiednim profilu i szerokości. Jednocześnie przygotowano specjalne mocowanie sprzęgu umożliwiające połączenie tramwaju z klasycznymi pojazdami kolejowymi. Zmieniono również wygląd zewnętrzny. Firma AŽD zainwestowała łącznie 12 milionów koron w zakup, naprawy i wyposażenie w technologie.
"Projekt ma kilka celów. Oprócz sprawdzenia działania lekkiego pojazdu akumulatorowego firma AŽD zamierza stworzyć tzw. ekologiczną platformę testową do weryfikacji nowych technologii i komponentów opracowywanych przez naszą firmę. Doświadczenia zdobyte w ramach projektu mogłyby jednocześnie zapoczątkować fachową debatę na temat przyszłych zasad eksploatacji, co umożliwiłoby szersze wykorzystanie tzw. tramwajów kolejowych na trasach regionalnych,” dodaje Jan Hula.
Pierwszym krokiem firmy AŽD będzie przeprowadzenie serii testów i prób wymaganych przez Urząd Kolejowy, który zezwolił na jazdy tramwaju kolejowego na trasie Kopidlnka pod ściśle określonymi warunkami i bez pasażerów. Celem jest zweryfikowanie właściwości zmodyfikowanego pojazdu podczas jazdy po infrastrukturze kolejowej, którą firma AŽD wykorzystuje jako trasę eksperymentalną do testowania nowych technologii, w tym zapewnienie bezpieczeństwa jazdy i zapobieganie ryzyku zderzenia z innym pojazdem kolejowym. Po zakończeniu eksploatacji próbnej, która zgodnie z decyzją Urzędu Kolejowego musi zostać zakończona najpóźniej do 31 grudnia 2027 r., oraz po sporządzeniu raportu końcowego potwierdzającego spełnienie wszystkich określonych warunków bezpieczeństwa, spółka AŽD planuje złożyć wniosek o zezwolenie na przewozy pasażerskie.
„Gdy tylko ogłosiliśmy, że będziemy testować tramwaj kolejowy na trasie Kopidlnka, natychmiast pojawiło się duże poparcie, ale także grupa krytyków. To właśnie ich chcemy przekonać, że pojazdy o lekkiej konstrukcji mogą być właściwą drogą dla przyszłości transportu regionalnego w Czechach. Mamy bowiem wrażenie, że przeszkody dla ich szerszego wdrożenia wynikają u nas często raczej z barier administracyjnych i biurokratycznych. Częstym argumentem przeciwników jest na przykład rzekomo niewystarczająca wytrzymałość naszego tramwaju kolejowego w przypadku zderzenia z samochodem na przejeździe kolejowym. Ciekawe jest jednak to, że ten sam tramwaj w normalnym ruchu miejskim, jadąc z tą samą prędkością i zderzając się z tym samym samochodem, jest uznawany za całkowicie spełniający wymagania,” wyjaśnia dalej Jan Hula.
W projekcie uczestniczyło wiele czeskich firm technologicznych, na przykład VKV Praha, EVC Group, Rail Electronics CZ, SKD TRADE, STARMON, MSV elektronika, DCom oraz Przedsiębiorstwo Transportowe Miasta Brna.
Firma AŽD tym wyjątkowym projektem kontynuuje swoje długoletnie działania w zakresie innowacji w transporcie kolejowym oraz poszukiwania rozwiązań zrównoważonych pod względem ekonomicznym i ekologicznym dla linii regionalnych. W czasach rosnących kosztów transportu kolejowego poszukiwanie dróg do prostszych, energooszczędnych i bardziej przystępnych cenowo pojazdów staje się coraz ważniejsze. Właśnie takie rozwiązania mogą przyczynić się do tego, by kolej pozostała dostępna dla pasażerów przy akceptowalnych kosztach ekonomicznych i eksploatacyjnych.